Antalya’nın Akseki ilçesine özgü endemik bitkilerden Toros kardeleni (Galanthus elwesii) için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından uygulanan kontrollü üretim ve ihracat modeli devam ediyor. Doğal popülasyonların korunması amacıyla bitkinin doğadan sökülmesi yasaklanırken, üretim yalnızca bakanlık izniyle oluşturulan özel parsellerde gerçekleştiriliyor.
Kontrollü Üretim Modeli Uygulanıyor
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen uygulamaya göre kardelen üretimi yapmak isteyen ihracatçı firmalar için özel üretim parselleri oluşturuluyor. Bu parsellerde yapılan üretim, bakanlık bünyesinde görevli ziraat mühendislerinin denetimi altında yürütülüyor.
Uygulama kapsamında üreticilere yıllık söküm ve ihracat kotası veriliyor. Üreticiler yalnızca kendi üretim alanlarından ve belirlenen kota kadar söküm yapabiliyor. Söküm işlemleri de yine bakanlık görevlilerinin gözetiminde gerçekleştiriliyor.
Yetkililer, bu sistem sayesinde hem Toros kardeleninin doğal popülasyonlarının korunmasının hem de üreticilerin yasal ve sürdürülebilir şekilde ihracat yapmasının hedeflendiğini belirtiyor.
7 Milyon Kardelen Soğanı İhraç Edilecek
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Doğal Çiçek Soğanlarının 2026 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğ” kapsamında 7 milyon adet Toros kardeleni soğanının üretim parsellerinden sökülerek Avrupa ülkelerine ihraç edilmesine izin verildi.
12 Aralık 2025 tarihli ve 33105 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Tebliğ doğrultusunda üretim alanlarında yetiştirilen kardelen soğanlarının belirlenen kota çerçevesinde ihracatı yapılabilecek.
Doğadan Toplama Yasaklandı
Bakanlık tarafından yayımlanan düzenlemeye göre doğadan toplanan birçok bitki türünün ihracatı tamamen yasaklandı. Buna göre doğadan sökülen; çiğdem, ters lale, zambak, lale, nilüfergiller, salepgiller, kum zambağı, siklamen, süsen, şakayık ve kardelen gibi birçok türün ihracatına izin verilmeyecek.
Bazı siklamen türleri ile Toros ve Karadeniz kardeleni için ise kota uygulaması getirildi. Tebliğde, popülasyon durumuna göre belirlenen alanlarda söküm yapılamayacağı özellikle vurgulandı.
“Torosların Gelinliği” Avrupa’ya Gidiyor
Akseki’de kardelen soğanı ihracatı yapan üretici Mehmet Oğuz, kardelenlerin Avrupa’da özellikle ilaç ve kozmetik sanayisinde kullanıldığını söyledi.
2015 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan izin aldıklarını belirten Oğuz, 2016’dan itibaren kendi tarım arazilerinde damızlık üretim parselleri oluşturduklarını ifade etti.
“Bakanlıktan aldığımız yetkiyle Toros kardelenini kendi arazilerimizde üretiyoruz. Üretim parsellerinden elde edilen soğanlar, belirlenen kota dahilinde Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor.”
250 Kilogram Tohumla Başladılar
Akseki’nin Çimi Mahallesi’nde üretime başladıklarını anlatan Oğuz, ilk etapta 250 kilogram kardelen tohumu ektiklerini söyledi.
“Bugüne kadar yaklaşık 2 milyon 500 bin tohumdan elde ettiğimiz anaçlarla 600 binin üzerinde büyük boy ürün yetiştirdik. Küçük boy ürünleri ise tekrar doğaya bırakarak doğal üretimin devamını sağlıyoruz.”
Türün Korunması Amaçlanıyor
Doğada kendiliğinden yetişen Toros kardeleninin kontrolsüz sökülmesi nedeniyle neslinin risk altına girmesi üzerine Akseki bölgesinde doğadan söküm 5 yıl süreyle yasaklandı.
Yetkililer, izinsiz toplama yapan kişi veya kuruluşlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu, ihracat aşamasında gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında ise Tohumculuk Kanunu ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında işlem yapılacağını belirtti.
Bakanlık, biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir üretim için üretim parselleri modelinin yaygınlaştırılmasını hedefliyor.